Ksiądz Józef Radoński (*19.03.1866 Słupowo  †11.07.1936 Gniezno)

Józef Radoński urodził się dnia 19 marca 1866 r. w Słupowie, par. Smogulecka pod Kcynią. Pochodził z rodziny ziemiańskiej. Jego rodzicami byli Leonard Stanisław Radoński, herbu Jasieńczyk i Maria Katarzyna Józefa Kierska, herbu Jastrzebiec. Po ukończeniu gimnazjum gnieźnieńskiego udał się na studia uniwersyteckie do Berlina, gdzie poświęcił się architekturze. Studiów jednak nie ukończył. Wrócił do kraju i rozpoczął naukę w Seminarium Duchownym w Poznaniu. Po ukończeniu kursu praktycznego w Gnieźnie, dnia 28.06.1896 r. otrzymał święcenia kapłańskie. Swoją posługę kapłańską rozpoczął jako wikariusz w Odolanowie (03.07.1896-14.08.1899), następnie przeniesiony został do Kościana (15.08.1899-1902). W 1902 r. władza duchowna powierzyła mu samodzielne stanowisko proboszcza w parafii p.w. św. Mikołaja w Sławnie. Jako kapłan przebywał tu do 1932 r.

Ks. Radoński rozwinął działalność pełną poświęcenia dla dobra parafii. Jego praca skupiała się nie tylko na posłudze duszpasterskiej.

Studia w Berlinie dały mu ogromną wiedzę z zakresu architektury, którą doskonale potrafił wykorzystać w swej posłudze. Przebudował gruntownie plebanię, kościół parafialny, kaplicę cmentarną p.w. św. Rozalii.

Wyposażenie kościoła parafialnego jest także jego zasługą: Nad ołtarzem znajduje się baldachim wsparty na 4 kolumnach. Baldachim ten został dostawiony w późniejszym okresie po wizycie ks. Józefa w Watykanie. Po lewej stronie ołtarza głównego, znajduje się ołtarz boczny, a w nim obraz świętego Jana Nepomucena (z 1904 r. wykonany przez p. Sommereya z Gniezna). Nad nim widnieje napis: „Nie masz względu na osoby u Boga”. Obok ołtarza, stoi ambona z trzema płaskorzeźbami  wykonanymi przez rzeźbiarza p. Rączkiewicza z Berlina, z 1919 roku. Kolejne płaskorzeźby na niej przedstawiają: Pana Jezusa na łodzi, świętych ewangelistów, siewcę dobrego ziarna. Anioła podtrzymującego ambonę wykonał K. Borczyński. Nad daszkiem akustycznym, umieszczona jest figura Michała Archanioła. W prawym ołtarzu bocznym jest obraz Matki Boskiej Szkaplerznej (z 1910 r.), nad nią napis: „Witaj nadziejo w smutku i żałości”. Poniżej znajduje się chrzcielnica w formie czary podtrzymywanej przez anioła. W południowej części kościoła jest wejście do kaplicy a nad nim napis: Swą świętą krew przelał za nas chrześcijany. Obok wymalowane są herby: Jasieńczyk – Radońskich i Nałęcz – Chełmickich. Kościół i kaplica połączone są starymi drewnianymi, oszklonymi drzwiami. Pod kaplicą znajduje się krypta, z epitafium Heleny Radońskiej, zmarłej w 1936 r. Kruchtę od kościoła oddzielają natomiast stare drewniane drzwi, z wypukłymi ornamentami wyobrażającymi krzyż, kotwicę, serce i żmiję.

W czasie sprawowania posługi przez księdza Józefa Radońskiego, dokonano kilku remontów. W 1902 roku postawiono bramę wejściową na cmentarz, rok później opłotowano cały cmentarz, pokryto kościołek dachem łupkowym oraz zakupiono stacje drogi krzyżowej. W 1930 r. została wyremontowana kaplica cmentarna. Jej ściany udekorowano polichromią, przedstawiającą girlandy róż i lilli na tle surowego drewna. Ma to związek z imieniem świętej, które wywodzi się od słów „róża” i „lilia” – symbol piękna i niewinności. Pod sufitem mocno zatarte napisy i daty, m.in. po lewej stronie: A wszelki, który żywie i wierzy..., po prawej: Kto w mię wierzy, choćby i umarł żyw będzie.

Ponadto ks. Radoński zaprojektował plan nasadzeń i rozmieszczenie poszczególnych gatunków drzew na cmentarzu parafialnym. Uporządkował alejki. Wiedział jak bardzo istotne są drzewa, dla wzmocnienia grodziska, na którym jest kaplica i cmentarz. Część z nich zachowała się do dziś. Aby Sławno wypiękniało zaprojektował także aleję lipową na obecnej ulicy Gnieźnieńskiej. Uporządkował także cmentarz przy kościele parafialnym oraz przygotował kościół do konsekracji w 1912 r.

            Całą swą pracę dokumentował. W Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie znajduje się „Kronika parafii, dekanatu i okolicy Sławna tudzież osobistych przeżyć ks. proboszcza Radońskiego, lata 1902-1932.” Liczy ona ponad dwa tysiące stron. Opisane jest w niej nie tylko życie parafii, ale wszelkie działania, które miały miejsce. To z Kroniki dowiadujemy się, jaki remont został przeprowadzony, jakie szaty liturgiczne zakupiono do kościoła, ale także jak wyglądało życie podczas I wojny światowej i jak przygotowywano się do Powstania Wielkopolskiego.

Do dziś zachowały się także szkice, projektowanych przez niego figur i kapliczek.

Zaprojektował m.in.:

• Figurę Matki Boskiej Bolesnej, która znajduje się przy drodze prowadzącej na cmentarz, obok Pomnika Poległych w czasie II wojny światowej z 1946 roku. Poświęcił ją 06.09.1908 r.
• Figurę Jezusa Cierpiącego, która mieści się na cmentarzu, w miejscu pochowania jego gosposi, tragiczniej zmarłej, po odniesionych oparzeniach gorącym tłuszczem.
• Figurę Matki Boskiej Królowej Korony Polskiej, którą możemy zobaczyć w Skrzetuszewie. Jej poświęcenie odbyło się dnia 3.05.1927 roku.
• Nagrobek z figurą anioła na cmentarzu w Sławnie (który zaprojektował dla siebie, szkic AA Gniezno sygn.AP63/83 ),
• Drewniana figura św. Antoniego, która znajdowała się na ul. Za Jeziorem. Obecnie w jej miejscu stoi figura Matki Boskiej Niepokalane Poczęcie,
• Krzyż przy drodze Sławno-Żylice.

Radoński zaopatrzył obficie kościół w szaty liturgiczne. Bogaty zbiór można do dziś podziwiać w Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, w tzw. Skansenie w Dziekanowicach.

Był również prezesem Kółka Rolniczego w Sławnie. Współpracował z Kółkiem Włościanek i Stowarzyszeniem Młodzieży Katolickiej.

Znalazł również czas na pracę duszpasterską wśród rodaków na uchodźstwie w Niemczech. Szkolił także młodzież z Towarzystwa Gimnastycznego Sokół. W czasie Powstania Wielkopolskiego brał czynny udział w pracy nad zorganizowaniem życia narodowego, wypowiadając swoje przekonania narodowe. Organizował straż wiejską, wyprawy po broń oraz mobilizował młodzież do udziału w walkach.

Ksiądz Radoński 10.07.1932 r. przeszedł na emeryturę, parafię przejął ks. Mieczysław Potocki. Ks. Józef zmarł 11.07.1936 r. Został pochowany w Sławnie.

Żył i pracował dla ludzi, zgodnie z Bożymi przykazaniami i miłością dla piękna i sztuki. Wpisał się wielkimi literami w historię Sławna. Był społecznikiem, patriotą, znawcą sztuki i wielbicielem przyrody.

Od dnia 19 marca 2018 r. jest patronem Szkoły Podstawowej w Sławnie.

Suścizna po ks. Józefie Radońskim