Każde dziecko w Polsce wie, że Gniezno było pierwszą stolicą Polski. Czy aby na pewno? W związku z coraz częstszymi sytuacjami wskazywania na Poznań jako pierwszą stolicę państwa piastowskiego, Starosta Gnieźnieński inicjuje akcję społeczną pn. „Nie przenoście nam stolicy do… Poznania”.

Każda osoba, która zauważy niewłaściwy przekaz zarówno w mediach, jak i w publikacjach popularno-naukowych odnoszący się do historycznych początków państwa polskiego, gdzie znacząca rola Grodu Lecha jest marginalizowana na rzecz obecnej stolicy regionu, może liczyć na specjalnie przygotowany zestaw upominków promocyjnych Powiatu Gnieźnieńskiego. Wystarczy zgłosić do starostwa zauważoną nieprawidłowość, dzięki czemu władze powiatu będą mogły podjąć stosowną reakcję.

Przykładem tego rodzaju działania jest w ostatnim czasie realizowana przez firmę INEA z Poznania kampania reklamowa z postacią Mieszka I. W wyniku złożonego protestu m.in. przez Starostę Gnieźnieńskiego firma postanowiła wykorzystywać wyłącznie dwie linie kreatywne przedstawiające Kazimierza Wielkiego i Kopernika, a tą z Mieszkiem I wycofać z prasy, radia, telewizji i Internetu. Ze względów logistycznych jedynie nie udało się zrezygnować z kampanii billbordowej, która została zaplanowana do końca marca br.

Warto przypomnieć argumenty przemawiające za „stołeczną” rolą Gniezna u schyłku X w.:

(1)   Tradycja

Bez wątpienia gród ulokowany na Wzgórzu Lecha był jednym  z najważniejszych miejsc w państwie Piastów. Gród założono w miejscu, gdzie wcześniej znajdowało się słowiańskie miejsce kultu. Miejsce na powstanie grodu wybrano znakomicie – Wzgórze było niemal ze wszystkich stron otoczone wodami – jeziorami, rozlewiskami i rzekami.

Pierwszą legendarną dynastią jaka panowała na naszych ziemiach była dynastia Piastów, łącząca się z Gnieznem – Gniazdem rodowym dynastii. Od czasów przekazu znanego dzięki Anonimowi zwanemu Gallem wiemy, iż: Był mianowicie w mieście Gnieźnie, które po słowiańsku znaczy tyle co gniazdo, książę imieniem Popiel, oraz niejaki Piast. Tak zaczyna się legendarna historii dynastii Piastów. I ta poza naukowa, lecz mająca co najmniej 900 lat tradycja wiąże początki dynastii właśnie z Gnieznem.

(2) Dagome Iudex

Kolejnym niezbywalnym argumentem przemawiającym za Gnieznem, jest dokument Dagome Iudex pochodzący z roku 991/992. To w nim Mieszko I, wraz z żoną Odą i synami Lambertem i Mieszkiem oddaje swoją domenę pod opiekę papieża – Jana XV. To właśnie w nim użyto wyrażenia Civitas Schinesghe jako pierwszej oficjalnie spisanej nazwy państwa Piastów. Odczytywana jest ona właśnie jako Ziemia (państwo) Gnieźnieńskie. 

(3) Zjazd Gnieźnieński 

Dalej, w roku 1000 odbyła się wyprawa najważniejszego władcy ówczesnej Europy Ottona III – Cesarza Rzymskiego Narodu Niemieckiego właśnie do Gniezna – do grobu św. Wojciecha.

(4) Arcybiskupstwo gnieźnieńskie

Arcybiskupstwo gnieźnieńskie jest najstarszym w Polsce. W 1136 roku na mocy bulli papieża Innocentego II potwierdzono zwierzchnictwo Gniezna nad pozostałymi biskupstwami polskimi, a na soborze w Konstancji (1414-1418) arcybiskup Mikołaj Trąba uzyskał zgodę na godność prymasa dla każdego kolejnego arcybiskupa gnieźnieńskiego.

(5) Moneta „Gnezdun civitas”

Moneta podkreślająca nazwę Gniezno – nie ma innej monety Piastów z nazwą 'miasta' - 'grodu'. To najstarsza moneta z nazwą konkretnej miejscowości. Jej wybicie przypisywane jest Bolesławowi Chrobremu. Na awersie widnieje „portret władcy”. Jest to nawiązanie do zachodnioeuropejskich wzorców „monet władców” jakie rozpowszechniają się na obszarze od Anglii poprzez Skandynawię. Bez wątpienia wybicie tej monety wzmacnia i podkreśla autorytet władcy, a dodanie nazwy Gniezno – znaczenie tego grodu.

(6) Wyprawa Brzetysława, księcia czeskiego

Powszechnie uważa się, że wyprawa czeskiego księcia Brzetysława miała za cel jedynie zdobycie - wykradzenie szczątków św. Wojciecha. Zapewne był to zasadniczy powód. Ale też była to próba podporządkowania (zdobycia) całego piastowskiego terytorium – dlatego zniszczono podczas najazdu szereg grodów, a przede wszystkim Gniezno – najważniejsze miejsce w państwie.

(7) Koronacje królewskie

W Archikatedrze Gnieźnieńskiej odbyła się pierwsza koronacja królewska. A później jeszcze czterokrotnie arcybiskupi gnieźnieńscy nakładali korony władcom. Właśnie w Archikatedrze Gnieźnieńskiej doszło do pięciu pierwszych koronacji w historii Polski: Bolesław Chrobry – 18 kwietnia (?) 1025 [Arcybiskup Hipolit] Mieszko II – 25 grudnia (?) 1025 [Arcybiskup Hipolit] Bolesław II Śmiały – 25 grudnia 1076 [Arcybiskup Piotr] Przemysł II – 26 czerwca 1295 [Arcybiskup Jakub Świnka] Wacław II – sierpień 1300 [Arcybiskup Jakub Świnka]. Dwie pierwsze koronacje to naturalna kolej losu – nigdzie indziej, jak w archikatedrze dokonywano koronacji władców.